Zorgen langs de Zijderoute: Babushka Adoption

Aerdenhout, augustus 9 augustus 2006

Baboeshka betekent 'grootmoeder' in het Russisch. Zo heb je ook devoeshka's (jonge meiden) en dedoeshka's (opaatjes). Vele ouderen in Kyrgyzstan zijn getroffen door de sociaal-economische crisis die ontstond na het uiteen vallen van de Sovjet Unie. Oude mensen zonder familie moeten leven van een mager pensioentje dat vaak niet op tijd wordt uitbetaald.

In Kyrgyzstan heeft Babushka Adoption (BA) zich tot doel gesteld deze kwetsbare groep te helpen. BA is een liefdadigheidsorganisatie die babushka's financieel en mentaal probeert bij te staan. Dit gebeurt door persoonlijke sponsors te zoeken; Babushka Adoption maakt een match tussen de individuele (Westerse) geldschieter en de oudere, die meestal in Bishkek woont, en zorgt zo voor een persoonlijke relatie tussen sponsor en begunstigde.

Voor slechts 150 euro per jaar kun je al een babushka adopteren!! BA zorgt ervoor dat de oudere iedere maand een gedeelte van het geld dat je naar haar (of hem) overmaakt ontvangt. Zo kun je ervoor zorgen dat deze mensen op hun oude dag toch nog een waardig bestaan kunnen leiden!
Naast de distributie van het sponsorgeld organiseert Babushka Adoption sociale ondersteuning voor de ouderen en praktische zaken zoals schoonmaken en boodschappen doen. Door deze zorg probeert Babushka Adoption niet alleen een stuk armoede te bestrijden maar ook gevoelens van eenzaamheid en sociale isolatie te voorkomen.

Kijk voor meer informatie op de website van Babushka Adoption

Stomtoevallig horen wij van Babushka Adoption. 'Misschien weet ik nog wel een organisatie die jullie bus wil kopen', zegt Elmira. BA blijkt al voorzien te zijn van een nieuw voertuig. Maar de interesse is gewekt. Tenslotte willen we graag iets meer doen als we langer in Kyrgyzstan blijven en BA klinkt meteen sympathiek. Elmira zoekt contact om te kijken wat er eventueel kan. In eerste instantie wordt de boot een beetje afgehouden, ze hebben geen vrijwilligers nodig. Maar wel nieuw fotomateriaal. We maken een afspraak voor 17 mei met Aidai, de directrice van BA. Het is een klein rommelig kantoor en Aidia blijkt hoogzwanger. We maken kennis, zij vertelt over BA en laat ons een korte presentatie zien. Volgende week is een distributie, een mooie gelegenheid om foto's te maken. Niet helemaal wat ik in gedachte had, ben nog steeds ziek en zat meer te denken aan over een week of twee drie. Maar de distributies zijn maar 1x in de twee maanden, het duurt dus nog even voordat de volgende is. En dus ook voordat BA nieuw fotomateriaal heeft. Dus besluiten Ilona en ik om af te spreken. We zeggen tegen Aidai dat we graag iemand mee willen die kan vertalen, zodat we de babushka's duidelijk kunnen maken wat de bedoeling is.

Op 23 mei gaan we met Gulasel, de onderdirectrice van Babushka Adoption en Misha, de chauffeur en geldbewaker op pad. Onderweg pikken we Ailena op, een Russische studente die vloeiend Engels spreekt. Zij kan als tolk optreden. Als we bij het distributiepunt aankomen, zitten de babushka's al te wachten. Gulasel introduceert Ilona en mij. Meteen komen er al een aantal babushka's op ons af om ons te bedanken. We vragen ons af voor wat, maar blijkbaar is het feit dat we aandacht aan hen besteden al genoeg. Het raakt ons, dit hadden we niet verwacht...
Gulasel en Misha richten binnen, in een soort oude kantine, een tafeltje in en de babushka's schuifelen in een rijtje om hun geld in ontvangst te kunnen nemen. Gulasel heeft een lijst met namen, de babushka's moeten hun paspoort laten zien, ze krijgen hun geld en worden aangevinkt op de lijst. Simpel. Soms krijgen ze nog post van de sponsor en ze krijgen in ieder geval nog een briefje mee waarop staat wanneer en waar de volgende distributie is. Sommige babushka's blijven wat nakaarten, maken onderling een praatje of zitten wat in het zonnetje.

Wat op valt bij de babushka's is hun positieve instelling. De meeste babushka's zijn van oorsprong Russisch. In de tijd van de Sovjet Unie zijn ze naar Kyrgyzstan gekomen (of gestuurd) om het land op te bouwen. Ze geloofden in hun idealen van een socialistische unie en jarenlang hebben ze hard daaraan gewerkt. Wat niemand ooit had voorzien was dat alles anders liep. De Sovjet Unie is er niet meer en daarmee zijn ook de idealen, waar veel mensen in geloofden, verdwenen. En erger nog, met het uiteenvallen van de USSR verdwenen ook alle zekerheden. Een baan was geen vanzelfsprekendheid meer, onderwijs en medische zorg ook niet. Door enorme inflatie werd geld nauwelijks nog iets waard en vele ouderen zagen hun pensioen verkruimelen tot bijna niks.
Vele Russen keerden terug naar hun moederland. Alleen degenen die niet weg konden, bleven achter. Vaak mensen zonder geld of ouderen zonder familie. Deze mensen proberen nu de eindjes aan elkaar te knopen. Zo zie je in Bishkek, net als in vele andere voormalige SU-landen, vaak babushka's op straat dingen verkopen. Achter een tafeltje zitten ze met een hoofddoekje om, ze bieden zelfverbouwde groenten of sigaretten en snoep aan om zo in hun inkomen te voorzien.

De Kyrgyzische overheid heeft geen geld om deze mensen te helpen en ze moeten het dus zelf zien te redden. Daarnaast kun je je ook voorstellen dat ze niet echt een boodschap hebben aan de achtergebleven Russen. Ondanks het feit dat er veel is opgebouwd onder de Sovjet vlag is er ook veel opgedrongen en is er af en toe een zooitje van gemaakt. Ik denk niet dat de Kyrgyzen ooit gevraagd hebben om deze Russische bemoeienis met hun land. Hoe kun je dan verwachten dat ze er nu zorg voor nemen?
De dupe van dit alles zijn de gewone mensen. Ondanks het feit dat hun hele wereld is ingestort zijn deze ouderen niet verbitterd. Ze klagen niet en proberen er het beste van te maken. Daar hebben we grote bewondering voor. Want eigenlijk is het voor ons onmogelijk om je voorstellen wat zij allemaal hebben meegemaakt. Om dan toch nog te kunnen lachen...

De volgende dag gaan we met Babushka Adoption mee op huisbezoek. Babushka's die zelf niet naar een distributiepunt kunnen komen, worden thuis bezocht. De appartementjes zijn vaak klein, donker en rommelig. Ieder heeft zijn eigen verhaal, vaak triest. Een mensje barst in tranen uit, er hangt een schilderij van een knappe jonge vrouw aan de muur. Het is haar dochter die bij een verkeersongeluk om het leven is gekomen. Ze zijn blij om iemand te zien, je kunt je voorstellen dat er ook veel eenzaamheid is.

Een paar dagen later is er een andere distributie. Het zonnetje schijnt en de sfeer is goed. Ook hier worden we warm ontvangen door de ouderen. Het zijn vaak schatten van mensen. We krijgen spontaan zoenen en worden uitgebreid bedankt. Soms vloeien er tranen en we weten niet zo goed raad met deze emoties. Ook al hebben we voor ons gevoel nog niet veel voor hun gedaan, toch zien ze ons als een symbool van dank naar hun eigen sponsor. We dragen de babushka's een warm hart toe en besluiten voor onszelf om te kijken wat we voor ze kunnen doen. Ilona zal proberen om via Annemarie van Humanitas Thuiszorg in Rotterdam, haar oude werkgever, ondersteuning te krijgen voor BA. Misschien met ondersteuning van een foto-expositie met portretten van babushka's. De gemaakte foto's zijn op cd naar Bishkek gestuurd. Hopelijk kan BA het fotomateriaal gebruiken voor hun promotie. En misschien dat jij, beste lezer, na het lezen van dit verhaal je ook geroepen voelt om deze ouderen in Kyrgyzstan te ondersteunen. Uit eigen ervaring kunnen we zeggen dat het erg gewaardeerd zal worden!